VÌ SAO NỀN NHÀ XƯỞNG BỊ NỨT, LÚN? NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH HẠN CHẾ

Nền đất bên dưới không đủ khả năng chịu tải

Một trong những nguyên nhân phổ biến khiến nền nhà xưởng bị lún là nền đất yếu hoặc công tác xử lý nền chưa phù hợp.

Nếu khu vực xây dựng có lớp đất mềm, đất san lấp chưa được đầm chặt hoặc khả năng chịu tải của nền đất thấp, sau một thời gian sử dụng nền có thể xảy ra hiện tượng lún.

Đáng chú ý hơn là hiện tượng lún không đều. Khi một khu vực nền lún nhiều hơn khu vực khác, các tấm sàn bê tông có thể bị kéo, uốn và hình thành các vết nứt.

Tình trạng này thường dễ xuất hiện tại:

• Khu vực nền đất mới san lấp.
• Vị trí gần mương, hố móng hoặc hệ thống đường ống ngầm.
• Khu vực thường xuyên chịu tải trọng lớn.
• Các vị trí có sự thay đổi về điều kiện địa chất.

Do đó, việc khảo sát hiện trạng nền đất và có phương án xử lý nền phù hợp là bước rất quan trọng trước khi thi công nền nhà xưởng.

Công tác đầm nền và lớp cấp phối chưa đạt yêu cầu

Bên dưới lớp bê tông nền thường là các lớp vật liệu đệm và nền đã được gia cố, đầm chặt.

Nếu quá trình san lấp hoặc đầm nền không đồng đều, một số vị trí có thể vẫn còn độ rỗng lớn. Khi đưa nhà xưởng vào sử dụng, tải trọng từ máy móc và phương tiện sẽ tiếp tục làm nền bên dưới bị nén xuống.

Kết quả là lớp bê tông phía trên có thể xuất hiện:

lún cục bộ → chênh cao bề mặt → nứt nền.

Đây cũng là lý do việc kiểm soát cao độ, độ chặt và chất lượng từng lớp nền trong quá trình thi công cần được thực hiện cẩn thận thay vì chỉ kiểm tra lớp bê tông hoàn thiện phía trên.

Thiết kế nền chưa phù hợp với tải trọng sử dụng

Không phải tất cả nhà xưởng đều có yêu cầu về nền giống nhau.

Một nhà xưởng chủ yếu dùng để lưu kho hàng nhẹ sẽ có điều kiện sử dụng khác với nhà xưởng có:

• Máy móc công nghiệp nặng.
• Xe nâng hoạt động liên tục.
• Giá kệ hàng tải trọng lớn.
• Khu vực tập kết nguyên vật liệu.
• Máy sản xuất tạo rung động trong quá trình hoạt động.

Nếu tải trọng thực tế lớn hơn tải trọng được dự kiến khi thiết kế, nền có thể xuất hiện nứt hoặc biến dạng sau một thời gian sử dụng.

Đặc biệt, tại các vị trí đặt máy móc tải trọng lớn hoặc thiết bị tạo rung, có thể cần thiết kế móng máy hoặc giải pháp nền riêng thay vì đặt trực tiếp lên nền bê tông thông thường.

Bê tông bị co ngót trong quá trình đông cứng

Ngay cả khi nền đất ổn định, nền nhà xưởng vẫn có thể xuất hiện các vết nứt do đặc tính của bê tông.

Trong quá trình bê tông đông cứng, lượng nước bên trong dần bay hơi và vật liệu có xu hướng co lại. Nếu sự co ngót bị hạn chế hoặc diễn ra không đồng đều, ứng suất có thể tích tụ và tạo thành vết nứt.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ nứt co ngót gồm:

• Bê tông mất nước quá nhanh.
• Thời tiết nóng hoặc có gió mạnh khi thi công.
• Công tác bảo dưỡng bê tông chưa phù hợp.
• Khoảng cách giữa các khe co giãn hoặc khe cắt quá lớn.
• Thời điểm cắt khe không phù hợp.

Các vết nứt do co ngót đôi khi khá nhỏ, nhưng vẫn cần theo dõi để phân biệt với nứt do lún hoặc do quá tải.

Bố trí và thi công khe nền chưa hợp lý

Đối với nền bê tông diện tích lớn, việc bố trí khe có vai trò rất quan trọng.

Khe được tạo ra nhằm kiểm soát vị trí co giãn của bê tông. Nếu không bố trí khe phù hợp, bê tông có thể tự hình thành vết nứt tại các vị trí yếu.

Ngoài ra, nứt thường có xu hướng tập trung tại:

• Góc cột.
• Góc cửa.
• Vị trí giao giữa các ô nền.
• Hố kỹ thuật.
• Quanh chân máy.
• Các khu vực có thay đổi hình dạng của tấm sàn.

Do đó, thiết kế và thi công khe nền cần được tính toán đồng bộ với mặt bằng nhà xưởng và điều kiện sử dụng thực tế.

Tải trọng xe nâng và máy móc tập trung quá lớn

Trong quá trình vận hành nhà xưởng, xe nâng thường xuyên di chuyển trên cùng một tuyến đường.

Tại các khu vực cua xe, nâng hạ hàng hoặc gần cửa kho, nền có thể chịu tải và lực tác động nhiều hơn so với những vị trí khác.

Nếu nền không được thiết kế phù hợp, sau thời gian dài có thể xuất hiện:

• Nứt cạnh khe.
• Bong tróc bề mặt.
• Lún vệt bánh xe.
• Chênh cao giữa hai tấm nền.

Tương tự, máy móc có tải trọng lớn hoặc tạo rung liên tục cũng có thể làm tình trạng nứt nền phát triển nhanh hơn.

Vì vậy, ngay từ giai đoạn thiết kế cần xác định rõ khu vực nào chịu tải trọng lớn để có giải pháp kết cấu phù hợp.

Hệ thống thoát nước hoặc đường ống bên dưới nền gặp sự cố

Một nguyên nhân khác thường khó nhận biết là nước rò rỉ bên dưới nền.

Nếu đường ống cấp thoát nước bị hư hỏng, nước có thể làm đất hoặc vật liệu bên dưới bị rửa trôi. Sau một thời gian sẽ tạo ra khoảng rỗng và khiến nền bị lún cục bộ.

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Nền lún tập trung tại một khu vực nhỏ.
• Vết nứt tiếp tục mở rộng theo thời gian.
• Khu vực nền thường xuyên ẩm.
• Có hiện tượng nước hoặc hơi ẩm xuất hiện tại khe nền.

Trong trường hợp này, chỉ sửa vết nứt phía trên thường không giải quyết được triệt để. Cần xác định và xử lý nguyên nhân bên dưới trước.

Làm thế nào để hạn chế nền nhà xưởng bị nứt, lún?

Để giảm nguy cơ nền bị hư hỏng, việc kiểm soát cần được thực hiện ngay từ giai đoạn thiết kế và thi công.

Trước hết, cần đánh giá điều kiện nền đất và xử lý nền phù hợp với tải trọng dự kiến của nhà xưởng.

Trong quá trình thi công cần kiểm soát tốt:

• Công tác san lấp và đầm nền.
• Cao độ nền.
• Chất lượng lớp vật liệu bên dưới.
• Chiều dày và chất lượng bê tông.
• Bố trí thép hoặc các giải pháp gia cường theo thiết kế.
• Vị trí khe nền.
• Công tác đổ, hoàn thiện và bảo dưỡng bê tông.

Bên cạnh đó, chủ đầu tư nên cung cấp đầy đủ thông tin về tải trọng máy móc, xe nâng, khu vực lưu kho và dây chuyền sản xuất ngay từ đầu để đơn vị thiết kế đưa ra giải pháp phù hợp.

Khi nền nhà xưởng đã bị nứt hoặc lún thì xử lý thế nào?

Không nên áp dụng cùng một cách sửa chữa cho tất cả các vết nứt.

Trước tiên cần xác định:

Vết nứt có tiếp tục phát triển không? Nền có bị lún không? Có chênh cao hay không? Nguyên nhân nằm ở lớp bê tông hay nền đất bên dưới?

Đối với các vết nứt nhỏ và ổn định, có thể áp dụng giải pháp sửa chữa bề mặt phù hợp.

Tuy nhiên, nếu nền bị lún, nứt lớn hoặc xuất hiện chênh cao rõ rệt, cần kiểm tra kỹ kết cấu và nền đất bên dưới trước khi sửa chữa. Trong một số trường hợp có thể phải xử lý nền, gia cố khu vực bị yếu hoặc thi công lại một phần nền.

Việc chỉ trám kín vết nứt mà không xử lý nguyên nhân có thể khiến vết nứt xuất hiện trở lại sau một thời gian ngắn.

Kết luận

Nền nhà xưởng bị nứt, lún có thể đến từ nhiều nguyên nhân như nền đất yếu, đầm nền không đạt, bê tông co ngót, tải trọng sử dụng lớn, bố trí khe chưa hợp lý hoặc sự cố bên dưới nền.

Để hạn chế tình trạng này, giải pháp hiệu quả nhất vẫn là kiểm soát ngay từ khâu khảo sát, thiết kế và thi công. Đối với nhà xưởng đã đưa vào sử dụng, khi xuất hiện nứt hoặc lún cần kiểm tra đúng nguyên nhân trước khi lựa chọn phương án sửa chữa.

Châu Tuấn hoạt động trong lĩnh vực thiết kế, thi công và xây dựng nhà xưởng công nghiệp, kết cấu thép cùng các hạng mục liên quan. Việc đánh giá đúng điều kiện thực tế và nhu cầu sử dụng ngay từ đầu sẽ giúp lựa chọn giải pháp thi công phù hợp, hạn chế các vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành.